Phó từ biểu thị đánh giá, phán đoán, cảm thán

1. 正好 (zhènghǎo)

Chức năng:

• Tính từ: vừa vặn, đúng lúc

• Phó từ: biểu thị sự việc xảy ra đúng thời điểm

Ví dụ:

我妹妹出生那天，正好下雪，所以爸妈叫她“小雪”。
/Wǒ mèimei chūshēng nà tiān, zhènghǎo xià xuě, suǒyǐ bà mā jiào tā "Xiǎoxuě"/
Em gái tôi sinh ra đúng lúc tuyết rơi, nên bố mẹ đặt tên là “Tiểu Tuyết”.

我的冰箱太旧了，正好商场在打折，我们便买一台吧。
/Wǒ de bīngxiāng tài jiù le, zhènghǎo shāngchǎng zài dǎzhé, wǒmen biàn mǎi yī tái ba/
Tủ lạnh nhà tôi cũ quá rồi, vừa hay trung tâm thương mại đang giảm giá, chúng ta mua một cái đi.

2. 本来 (běnlái)

Chức năng:
Phó từ, biểu thị trạng thái ban đầu hoặc theo lẽ thường.

Ví dụ:

这件事情本来应该听他的。
/Zhè jiàn shìqing běnlái yīnggāi tīng tā de/
Việc này vốn dĩ nên nghe lời anh ấy.

3. 原来 (yuánlái)

Chức năng:

• Biểu thị sự phát hiện, nhận ra (thì ra)

• Chỉ trạng thái ban đầu

Ví dụ:

原来是你！我还以为是小王呢。
/Yuánlái shì nǐ! Wǒ hái yǐwéi shì Xiǎo Wáng ne/
Thì ra là bạn! Tôi cứ tưởng là Tiểu Vương.

我们还是按照原来的计划进行吧。
/Wǒmen háishì àn yuánlái de jìhuà jìnxíng ba/
Chúng ta vẫn cứ tiến hành theo kế hoạch ban đầu.

4. 实际 / 实际上 (shíjì / shíjìshang)

Chức năng:

• Danh từ: thực tế

• Tính từ: chân thực

• Phó từ: trên thực tế

Ví dụ:

理论要结合实际。
/Lǐlùn yào jiéhé shíjì/
Lý thuyết phải kết hợp với thực tế.

他说自己很忙，实际上他只是在玩游戏。
/Tā shuō zìjǐ hěn máng, shíjìshang tā zhǐshì zài wán yóuxì/
Anh ấy nói mình rất bận, nhưng thực ra chỉ đang chơi game.

5. 尤其 (yóuqí)

Chức năng:
Phó từ, nhấn mạnh một yếu tố nổi bật hơn trong cùng nhóm (đặc biệt là).

Ví dụ:

你女儿真可爱，长得真像你，尤其是眼睛。
/Nǐ nǚ'ér zhēn kě'ài, zhǎng de zhēn xiàng nǐ, yóuqí shì yǎnjīng/
Con gái bạn rất đáng yêu, đặc biệt là đôi mắt giống bạn.

6. 竟然 (jìngrán)

Chức năng:
Phó từ cảm thán, biểu thị sự việc trái với dự đoán.

Ví dụ:

他三年没练钢琴，竟然弹得还这么好。
/Tā sān nián méi liàn gāngqín, jìngrán tán de hái zhème hǎo/
Ba năm không luyện piano mà anh ấy vẫn chơi hay đến vậy.

7. 难道 (nándào)

Chức năng:
Phó từ, dùng trong câu hỏi tu từ (chẳng lẽ), nhấn mạnh nghi vấn.

Ví dụ:

难道你花了好几个小时才做完这个题？
/Nándào nǐ huā le jǐ ge xiǎoshí cái zuò wán zhège tí/
Chẳng lẽ bạn mất mấy tiếng mới làm xong bài này?

8. 究竟 (jiūjìng)

Chức năng:
Phó từ, dùng trong câu hỏi để nhấn mạnh truy vấn (rốt cuộc), thường mang sắc thái trang trọng.

Ví dụ:

究竟哪个季节去丽江旅游比较好？
/Jiūjìng nǎ ge jìjié qù Lìjiāng lǚyóu bǐjiào hǎo/
Rốt cuộc nên đi du lịch Lệ Giang vào mùa nào là tốt nhất?

9. 到底 (dàodǐ)

Chức năng:
Phó từ, dùng trong câu hỏi để nhấn mạnh (rốt cuộc, cuối cùng), thường dùng trong khẩu ngữ.

Ví dụ:

你到底想说什么？
/Nǐ dàodǐ xiǎng shuō shénme/
Bạn rốt cuộc muốn nói gì?

10. 可不是 (kě bú shì)

Chức năng:
Phó từ, biểu thị sự tán thành, đồng ý với ý kiến người khác.

Ví dụ:

这个电影可不是很好看吗？我都看了三遍了。
/Zhège diànyǐng kě bú shì hěn hǎokàn ma? Wǒ dōu kàn le sān biàn le/
Chẳng phải bộ phim này rất hay sao? Tôi đã xem ba lần rồi.

Tổng kết

Ghi chú

• “原来” thường dùng khi phát hiện ra sự thật bất ngờ.

• “竟然” luôn mang sắc thái cảm thán.

• “究竟” (viết) ↔ “到底” (nói).

• “可不是” thường dùng trong hội thoại để đồng tình.

• “实际(上)” thường dùng để đối chiếu với nhận định trước đó.