Các từ và cấu trúc biểu thị thời gian, trình tự

1. 以来 (yǐlái)

Chức năng:
Danh từ/cấu trúc thời gian, biểu thị khoảng thời gian kéo dài từ một thời điểm trong quá khứ đến hiện tại (từ khi… đến nay).

Cấu trúc:
时间 + 以来

Ví dụ:

改革开放以来，中国发生了巨大的变化。
/Gǎigé kāifàng yǐlái, Zhōngguó fāshēng le jùdà de biànhuà/
Từ khi cải cách mở cửa đến nay, Trung Quốc đã có những thay đổi to lớn.

2. 临 (lín)

Chức năng:
Giới từ, thường dùng trong cấu trúc “临…前/时”, biểu thị thời điểm sắp xảy ra hành động.

Cấu trúc:
临 + động từ + 前/时

Ví dụ:

临走那天，父亲从老家赶来送我们。
/Lín zǒu nà tiān, fùqin cóng lǎojiā gǎn lái sòng wǒmen/
Ngày sắp đi, bố tôi từ quê nhà đến tiễn chúng tôi.

3. 时刻 (shíkè)

Chức năng:
Phó từ, biểu thị “mọi lúc”, “luôn luôn”, thường có thể lặp thành “时时刻刻”.

Ví dụ:

只要你愿意，公司的大门时刻都为你开着。
/Zhǐyào nǐ yuànyì, gōngsī de dàmén shíkè dōu wèi nǐ kāizhe/
Chỉ cần bạn muốn, cánh cửa công ty luôn luôn mở vì bạn.

4. 至今 (zhìjīn)

Chức năng:
Phó từ, nhấn mạnh trạng thái hoặc sự việc kéo dài từ quá khứ đến hiện tại (đến nay).

Ví dụ:

那件事的真相至今仍是一个谜。
/Nà jiàn shì de zhēnxiàng zhìjīn réng shì yī gè mí/
Sự thật của vụ việc đó đến nay vẫn là một bí ẩn.

5. 曾经 (céngjīng)

Chức năng:
Phó từ, biểu thị hành động hoặc trải nghiệm đã từng xảy ra trong quá khứ.

Ví dụ:

我曾经去过北京两次。
/Wǒ céngjīng qù guò Běijīng liǎng cì/
Tôi đã từng đi Bắc Kinh hai lần.

6. 迟早 (chízǎo)

Chức năng:
Phó từ, biểu thị sự việc sớm muộn gì cũng sẽ xảy ra.

Ví dụ:

随着网络技术的发展，这些问题迟早都会得到解决。
/Suízhe wǎngluò jìshù de fāzhǎn, zhèxiē wèntí chízǎo dōu huì dédào jiějué/
Cùng với sự phát triển của công nghệ mạng, những vấn đề này sớm muộn gì cũng sẽ được giải quyết.

7. 从此 (cóngcǐ)

Chức năng:
Phó từ, biểu thị “từ đó về sau”, bắt đầu từ một thời điểm nào đó.

Ví dụ:

因为那场严重的误会，他们大吵了一架，从此两人的关系就疏远了。
/Yīnwèi nà chǎng yánzhòng de wùhuì, tāmen dà chǎo le yī jià, cóngcǐ liǎng rén de guānxì jiù shūyuǎn le/
Vì sự hiểu lầm nghiêm trọng đó, họ cãi nhau to, từ đó quan hệ trở nên xa cách.

8. 自从 (zìcóng)

Chức năng:
Giới từ, biểu thị “kể từ khi”.

Cấu trúc:
自从 + thời điểm/sự kiện + 以后/以来…

Ví dụ:

自从有了长大后成为作家这个理想之后，他每天都坚持写作。
/Zìcóng yǒu le zhǎng dà hòu chéngwéi zuòjiā zhège lǐxiǎng zhīhòu, tā měitiān dōu jiānchí xiězuò/
Kể từ khi có lý tưởng trở thành nhà văn, anh ấy mỗi ngày đều kiên trì viết lách.

9. 平常 (píngcháng)

Chức năng:
Danh từ/phó từ, nghĩa là “bình thường”, “ngày thường”.

Ví dụ:

他平常总是来得很早，今天却迟到了。
/Tā píngcháng zǒng shì lái de hěn zǎo, jīntiān què chídào le/
Anh ấy ngày thường luôn đến rất sớm, nhưng hôm nay lại đến muộn.

10. 照常 (zhàocháng)

Chức năng:
Phó từ, biểu thị tình huống tiếp tục như bình thường (như thường lệ).

Ví dụ:

这里的日常生活，一切照常。
/Zhèlǐ de rìcháng shēnghuó, yīqiè zhàocháng/
Cuộc sống thường ngày ở đây, mọi thứ vẫn như thường lệ.

11. 趁 (chèn)

Chức năng:
Giới từ, nghĩa là “tranh thủ”, “nhân lúc”.

Cấu trúc:
趁 + thời gian/cơ hội

Ví dụ:

萝卜饼要趁热吃。
/Luóbo bǐng yào chèn rè chī/
Bánh củ cải phải ăn lúc còn nóng.

12. 一旦 (yīdàn)

Chức năng:
Phó từ/liên từ, biểu thị giả thiết “một khi”.

Cấu trúc:
一旦 + điều kiện ，就…

Ví dụ:

一旦有人闯入这个空间，我们就会感觉不舒服、不自在。
/Yīdàn yǒu rén chuǎng rù zhège kōngjiān, wǒmen jiù huì gǎnjué bù shūfú, bù zìzài/
Một khi có người xâm nhập vào không gian này, chúng ta sẽ cảm thấy không thoải mái.

Tổng kết

Ghi chú

• “以来” và “至今” đều liên quan đến thời gian kéo dài đến hiện tại, nhưng “至今” nhấn mạnh trạng thái chưa kết thúc.

• “曾经” thường dùng với trải nghiệm hoặc ký ức quá khứ.

• “趁” thường đi với thời điểm thích hợp hoặc cơ hội thuận lợi.

• “一旦” thường đi với kết quả mang tính tất yếu hoặc nghiêm trọng.